Descripción

El tamboril es un instrumento de la familia de los membranófonos.

Descripción del instrumento

Se trata de un pequeño tambor con una caja cilíndrica de madera de mayor altura que anchura. La membrana de cuero tiene un sistema de tensado con cuerdas; algunos instrumentos más modernos tienen tensores de hierro. Se suele colocar un bordón de tripa u otro tipo contra la membrana de la parte inferior para modificar y aumentar el sonido de la piel. 

Modo de interpretación

El txistulari se basta él solo para dar melodía y ritmo, ya que toca el txistu con una mano y con la baqueta (palo o makila) que lleva en la otra mano toca el tamboril, que lleva colgado del brazo que toca el txistu.

Historia

El nombre “tamborilero” que se ha dado al txistulari a lo largo de la historia indica que este membranófono ha sido importante. En algunas regiones el instrumento se conoce con el nombre de ttun-ttun, y en estos lugares el txistulari recibe el nombre de ttunttunerua. El tamboril da el apoyo rítmico a la melodía y pocos han sido los "tamborileros" que no han tocado este instrumento.Antiguamente eran de diferentes tamaños. Actualmente se utilizan dos tipos: tamboril (pequeño - agudo) y bombete (grande - grave).

Se conocen muchas tendencias diferentes. Unos toques son sencillos y otros de gran complejidad y requieren de mucha habilidad para ser tocados con una sola mano. Creemos que el uso del atabal ha influido mucho en el estilo interpretativo del tamboril; en los territorios en los que los txistularis han tocado solos, estos han sido mejores y más hábiles tocando el tamboril. Hoy en día en los grupos de txistu el tamboril se toca como ayuda y complemento rítmico del atabal.

FUENTES

Bibliografía

ANSORENA, Isidro (-): Txistu ots gozoa nola?

(1965). Txistu ots gozoa nola? Bigarren zatia.

ANSORENA, Jose Inazio. (1978). Txistu ikaskizunak. Lankide Aurrezkia.

(1982). Txistu gozoa. Lehenengo maila. Erviti argit.

(1983). Txistu gozoa. Bigarren maila. Erviti argit.

(1985). Txistu gozoa. Hirugarren maila. Erviti argit.

(1990). Txistu gozoa. Erdi maila. Erviti argit.

BARRENETXEA, José Mariano. (1984). Apuntes de Txistu. Galdakao-Bizkaia.

BELTRAN ARGIÑENA, Juan Mari. (1996). Soinutresnak euskal herri musikan. Hernani: Orain.

DONOSTIA, Aita. (1952). Instrumentos Musicales Populares Vascos. Obras Completas del P. Donostia. (Tomo II, 257-309). Bilbo: Ed. La Gran Enciclopedia Vasca.

EUSKAL HERRIKO TXISTULARI ELKARTEA. (1928- ). Txistulari aldizkaria.

OLAZARAN de ESTELLA, P. Hilario. (1951). Txistu. Tratado de flauta vasca. Bilbo. 1970.

Dicografía

ALDEKOA, Alejandro & Berrizko Herria. (1993). Alejandro Aldekoari omenaldia. GOR. G-513.

ANSORENA, Isidro & Banda de Txistularis del E.A.S.S. (1970). Bailes vascos. Columbia. C 7090.

ANSORENA, Jose Inazio. (1985). Donostiako Txistulari Udaltaldea: Donostiako Txistulari Udaltaldea. Dial Discos. Doblon. 50.1769.

(1991). Ansorenatarren Danbolinak. IZ. IZ-369.

(1993). Txistu hotsak. IZ. TZ-415.

(1994). Le Basque. IZ. IZ-421.

(1995). Haize hegoa. IZ. IZ-446.

(1996). Gipuzkoako soinu zaharrak. IZ. IZ-461.

BELTRAN ARGIÑENA, Juan Mari. (2017). Soinu-tresnak Euskal Herri Musikan. 1985-2010. Elkar-Soinuenea Fundazioa. KD DVD-E 968.

BILBOKO UDALETXEAREN TXISTULARIAK. (1977). Bilboko Udaletxearen Txistulariak. Movieplay-Kardantxa. 17.0911/0.

ELIZALDE, Maurizio. (1971). Baztango dantzak 1. HG-24. Baztango Dantzak 2. HG-26.

(1977). Lanzko zortzikoa-jostaketa dantzak. HG-OTS. HG-169.

MAKUSO, Miguel. (1977). Herriko Musika. Movieplay-Kardantxa. 17.0912/2.

Audiovisuales

BASTERRETXEA-LARRUQUERT. (1968). Ama lur / Tierra madre. Euskadiko Filmategia.

BELTRAN ARGIÑENA, Juan Mari. (2017). Soinu-tresnak Euskal Herri Musikan. 1985-2010. Elkar-Soinuenea Fundazioa. KD DVD-E 968.

CARO BAROJA, Julio eta Pio. (1971). Navarra. Las cuatro estaciones. Gobierno de Navarra.

(1979). Gipuzkoa. Gipuzkoa-Donostia Kutxa.

LARRUKERT, Fernando. (1978). Euskal herri-musika. Euskadiko Filmategia.

Galería de imágenes

Audio

Danbolin joaldia fandango erritmoan. Juan Mari Beltran. Oiartzun, 1998.

Ficha completa